Neuroplastyczność: jak mózg się zmienia w odpowiedzi na pracę psychologiczną?

Czy zmiana sposobu myślenia naprawdę może zmienić mózg? Współczesna neuronauka pokazuje, że tak. Neuroplastyczność dowodzi, że mózg nie jest strukturą stałą, lecz dynamicznym systemem, który przez całe życie dostosowuje się do doświadczeń, relacji i pracy nad sobą. To właśnie dzięki temu psychoterapia i świadome działania psychologiczne mogą prowadzić do realnych, trwałych zmian w funkcjonowaniu emocjonalnym i poznawczym. Sprawdź, co to jest neuroplastyczność mózgu i jak ją zwiększyć.

Neuroplastyczność mózgu – co to?

Neuroplastyczność mózgu to zdolność układu nerwowego do zmiany swojej struktury i sposobu działania pod wpływem doświadczeń, uczenia się oraz codziennych przeżyć. Oznacza to, że mózg nie funkcjonuje jak raz zaprogramowany mechanizm, ale nieustannie się adaptuje – wzmacnia używane połączenia neuronalne, osłabia te nieaktywne i tworzy nowe sieci odpowiedzialne za myślenie, emocje i zachowanie. Dzięki neuroplastyczności możliwe jest nabywanie nowych umiejętności, zmiana utrwalonych schematów reakcji oraz regeneracja po trudnych doświadczeniach.

Rozróżnia się kilka rodzajów neuroplastyczności mózgu, jednym z nich jest neuroplastyczność rozwojowa, która polega na zdolności rozwijającego się mózgu do tworzenia nowych połączeń nerwowych na skutek przyswajania rozmaitych umiejętności.

Do jakiego wieku mózg jest plastyczny?

Neuroplastyczność utrzymuje się przez całe życie, choć trzeba zdawać sobie sprawę, że jej intensywność zmienia się z wiekiem. Im młodszy organizm, tym silniejsza neurogeneza (zjawisko tworzenia się nowych neuronów) i większy potencjał neuroplastyczności. Nie oznacza to jednak, że wraz z biegiem lat jest już za późno, aby świadomie wpływać na ten proces. Skoro więc wiemy już, na czym polega neuroplastyczność mózgu, warto jeszcze sprawdzić, jak ćwiczyć neuroplastyczność mózgu.

Zobacz też poradnik na blogu Superego: Pozytywne myślenie – jak się go nauczyć? 5 kroków do pozytywnego myślenia

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia

Neuroplastyczność mózgu można świadomie stymulować poprzez różnorodne ćwiczenia i aktywności, które pobudzają tworzenie nowych połączeń neuronalnych. Zastanawiając się, jak pobudzić neuroplastyczność mózgu,  warto wziąć pod uwagę codzienne nawyki i wyzwania intelektualne. 

Neuroplastyczność – jak ją zwiększyć?

Poprawić neuroplastyczność można poprzez m.in.:

• uczenie się nowych rzeczy;
  podróżowanie i obcowanie z innymi kulturami;
• grę na instrumentach;
• używanie niedominującej ręki (żonglowanie, pisanie odręczne);
• aktywność fizyczną i dotlenienie organizmu;
• zdrowe nawyki żywieniowe – unikanie przejadania się i dostarczanie organizmowi niezbędnych składników odżywczych;
• interakcje społeczne i wymiana doświadczeń – kontakt z innymi ludźmi wspiera adaptacyjne zmiany neuronalne.

Warto też zapoznać się z treścią artykułu: Cechy osób silnych psychicznie. Czy siłę psychiczną da się wypracować?

Psychoterapia a neuroplastyczność

Zastanawiając się nad tym, co wpływa na neuroplastyczność mózgu nie sposób nie wspomnieć o procesie psychoterapii. Jest ona coraz częściej opisywana w kategoriach neurobiologicznych, ponieważ jej skuteczność wiąże się z mechanizmami neuroplastyczności mózgu. Warto zdawać sobie sprawę, że regularna praca terapeutyczna, oparta na relacji, refleksji i uczeniu się nowych sposobów interpretowania oraz reagowania na emocje, prowadzi do modyfikacji sieci neuronalnych odpowiedzialnych m.in. za regulację emocji, reakcje stresowe i procesy poznawcze. Badania neuroobrazowe pokazują, że skuteczna psychoterapia może wpływać na aktywność i łączność takich obszarów jak kora przedczołowa, ciało migdałowate czy hipokamp, co przekłada się na lepszą kontrolę impulsów, obniżenie nadreaktywności emocjonalnej i bardziej elastyczne myślenie. W tym sensie psychoterapia nie tylko oddziałuje na subiektywne doświadczenie pacjenta, ale wspiera biologiczne podstawy zmiany, wykorzystując to, jak mózg się zmienia, a także jego niesamowitą zdolność do adaptacji i rozwoju przez całe życie. Jeśli interesuje Cię, jak te mechanizmy działają w praktyce, psycholog we Wrocławiu pomoże dopasować indywidualną ścieżkę rozwoju i wsparcia.

Bibliografia:

Podgórska J., Tak działa mózg. Jak mądrze dbać o jego funkcjonowanie, Warszawa 2023, s. 179–188, rozdział III: Neurogeneza i neuroplastyczność.