Mechanizmy paniki. Jak sobie radzić w sytuacjach kryzysu?

„Obyś żył w ciekawych czasach” – tak brzmi przysłowie, a właściwie przekleństwo, przypisywane starożytnym Chińczykom. Stwierdzenie odnosi się do sytuacji, w której dzieje się wiele złego i nie ma spokoju. I rzeczywiście, obecne czasy mamy niezwykle ciekawe, nigdy nie możemy być pewni, co przyniesie jutro. Doskonale to widać na przykładzie obecnych wydarzeń. W związku z tym przygotowaliśmy artykuł na temat: jak radzić sobie w kryzysowych sytuacjach i jak działają społeczne mechanizmy paniki.

Wpływ pandemii na psychikę

Pandemia COVID-19 oddziałuje negatywnie nie tylko na zdrowie, ale też na psychikę. Epidemia lęku jest równie szkodliwa, co sama choroba, a jej efekty stają się coraz lepiej widoczne. Sytuacja z każdym dniem eskaluje i wzbudza niepokój zwłaszcza u osób ze skłonnościami psychotycznymi. Gdy coraz więcej osób zaczyna dostrzegać rzeczywistość w pewien określony sposób, takie postrzeganie przenosi się na kolejnych i kolejnych ludzi. U jednych powoduje objawy psychotyczne, panikę i histerię, u innych może wzbudzać sprzeciw, co prowadzi do polaryzowania się opinii w społeczeństwie.

W obecnej sytuacji łatwo jest popaść w panikę, gdy nie wie się, co przyniesie jutro. Z jednej strony powoduje to wiele problemów i może być przyczyną społecznej paniki, której należy zapobiegać, z drugiej, może mieć pozytywny wpływ i zwiększy ostrożność ludzi do stosowania bezpiecznych zachowań.

Co to jest panika społeczna?

Strach przed czymś nieznanym, zwłaszcza gdy jest podsycany przez media i presję społeczną może urosnąć do tego stopnia, że ataki paniki i histerii obejmują coraz więcej ludzi. Nawet rozsądne osoby, które z reguły nie poddają się presji, zaczynają zastanawiać się nad swoim zachowaniem, a panikę wzmacnia przedłużające się wyczekiwanie na rozwój sytuacji.

Mechanizm paniki w pandemii i nie tylko

Głównym i właściwie jedynym tematem w mediach w ostatnich tygodniach lutego i marca 2020 roku jest zagadnienie koronawirusa SARS-CoV-2, wywołującego pandemię choroby COVID-19 na świecie. Media nie mówią o niczym innym, podobnie sąsiedzi, rodzina i przypadkowo spotkani ludzie. Tematem numer jeden wszystkich dyskusji jest koronawirus.

Ciągłe koncentrowanie się na pandemii przynosi zbiorowe, nieraz irracjonalne zachowania paniczne, którym towarzyszy lęk, czasami również zaburzenia psychosomatyczne. Zadając pytanie: co to jest panika, można powiedzieć, że jest to rodzaj gwałtownej emocji towarzyszącej zaburzeniom lękowym; emocji, która potrafi udzielać się innym i jest „zaraźliwa”.

Niestety konsekwencje takiego zachowania mogą być tragiczne i prowadzić do nieprzewidywalnych skutków. Niech przykładem będzie śmierć profesora Wojciecha Rokity, który 19 marca 2020 roku popełnił samobójstwo ze względu na hejt napędzany histerią wokół koronawirusa.

Co może wywoływać ataki paniki?

U pojedynczej osoby tak naprawdę może to być wszystko, nawet bodźce niezwiązane bezpośrednio z bieżącą sytuacją. Osoba podatna na ataki lęku nadmiernie odczuwa stres, przez co może popadać w zbytnie rozemocjonowanie czy napady nerwicy. Nie wiadomo do końca, dlaczego tak się dzieje, przyczyną mogą być czynniki genetyczne, wynik przeżytych traum, przesadnie odczuwany stres, czy nawet niedobory niektórych składników, mających wpływ na działanie układu nerwowego.

Media występują jako katalizator społecznej paniki, a panująca dezinformacja wynikająca z różnych przekazów na różnych stacjach telewizyjnych jedynie pogłębia niewiedzę. Prowadzona narracja zagrożenia wykorzystywana jest w określonych celach, burząc poczucie bezpieczeństwa, polaryzując opinie i nasilając kryzys. Tak nakręca się społeczną histerię; wiedząc o tym, można nauczyć się nie poddawać się psychologii tłumu i przeciwdziałać panice, a przynajmniej zmniejszać jej skutki.

Panika – jak jej zapobiegać?

Przeciwdziałanie panice jest skomplikowane, ponieważ istnieje wiele mechanizmów, które ją wywołują. Jeżeli chodzi o panikę społeczną, to ograniczenie tego zjawiska jest ciężkie lub niemożliwe bez blokowania i kierunkowania przekazu medialnego.

Można natomiast unikać lęku i nadmiernego koncentrowania się na nim oraz na zagrożeniach. Dbać odpoczynek, stosować metody relaksacyjne, ćwiczenia oddechowe, pamiętać o dobrym odżywianiu i aktywności fizycznej. To jednak ogólne metody, mające zastosowanie tam, gdzie lęki i niepokoje są niewielkie. W przypadku nasilonych ataków paniki, nerwic oraz innych zaburzeń psychicznych konieczna jest pomoc specjalisty.

Jeżeli nie wiesz, jak sobie radzić w kryzysowych sytuacjach, dopada Cię panika, lęki, nie wiesz jak psychicznie poradzić sobie z obecnym kryzysem związanym z epidemią COVID-19, skontaktuj się z nami. Nasi specjaliści z Centrum Psychiatrii i Psychoterapii we Wrocławiu SUPER-ego, pomogą Ci w trudnych chwilach. Możliwy kontakt telefoniczny i e-mailowy.