Jak zadbać o bezpieczeństwo dziecka w Sieci?

Internet jest tak powszechny, że trudno się bez niego obyć. Korzystamy z jego dobrodziejstw na co dzień, a młodzi ludzie niemal bez przerwy są połączeni z Siecią. Z badań NASK (2016 rok) wynika, że około 30% nastolatków pozostaje cały czas online, a ponad 93% codziennie korzysta z Internetu. Z Siecią połączone są smartfony, tablety, komputery, telewizory, a dostęp do niej jest w domu, szkole i w miejscach publicznych. Istnieją programy do kontroli rodzicielskiej, które są w miarę skuteczne, jednak jeżeli naprawdę zależy nam na bezpieczeństwie dziecka w internecie, ograniczanie dostępu nie będzie najlepszym rozwiązaniem.

Bezpieczeństwo w Sieci – o co chodzi?

Zagrożeń w internecie jest wiele, nie tylko te związane z nieodpowiednimi treściami, których młoda osoba nie powinna oglądać. To również zjawisko hejtu, stalkingu, cyberprzemocy czy wyłudzenia danych. Z niektórych zagrożeń nawet nie zdajemy sobie sprawy, a przecież również dorośli ludzie mogą być narażeni na problemy z cyber bezpieczeństwem.

Świat online jest niezwykle głęboki, a to z czym na co dzień mamy do czynienia to ledwie wierzchołek góry lodowej. Dzieci bardzo szybko rozwijają w sobie umiejętność podróżowania po cyberświecie, wchodzą w interakcje, wymieniają się informacjami z rówieśnikami, szukają kontaktów, akceptacji, wrażeń itd. Na tym etapie bardzo ważne jest uświadomienie dziecka o zagrożeniach i ustalenie zasad bezpieczeństwa w internecie.

Jakie zagrożenia czyhają na dziecko?

• Dostęp do treści nieodpowiednich dla nieletnich – zdjęcia, filmy i inne treści ukazujące nagość, przemoc, niewłaściwe zachowania oraz tematy, które nie są przeznaczone dla dzieci. Ta kategoria jest bardzo szeroka.

• Fake newsy – problem fake newsów jest olbrzymi i dotyczy w równym stopniu dorosłych i dzieci, choć osoby starsze mogą lepiej filtrować fałszywe informacje od tych prawdziwych. Zagrożenie jest spore, ponieważ przy zalewie fake newsów świat ulega zafałszowaniu i dziecko odbiera nieprawdziwy obraz rzeczywistości.

• Cyber przemoc – ta internetowa potrafi ranić tak samo jak przemoc w świece rzeczywistym. Niestety skutki cyber przemocy są tragiczne, nieraz zakończone próbami samobójczymi lub depresją. Bezpieczeństwo w Sieci powinno obejmować ochronę dziecka przed przemocą i agresją.

• Cyber kradzieże i ataki hakerskie – zasady bezpieczeństwa w internecie dotyczą każdego, i dzieci, i dorosłych, a skutki nieodpowiedzialnych zachowań mogą narazić całą rodzinę. Wchodzenie na podejrzane strony, udostępnianie danych osobowych, danych kart płatniczych, loginów czy haseł, a nawet ściąganie nieodpowiednich programów zwiększa ryzyko ataków hakerskich.

Kontrola rodzicielska czy może coś innego?

Jeżeli chcemy uchronić dziecko przed nieodpowiednimi treściami, warto rozważyć założenie na komputerze i telefonie programu do kontroli rodzicielskiej, który ogranicza dostęp do części stron i monitoruje aktywność dziecka w Sieci. Jest to jednak rozwiązanie nieidealne, ponieważ takie programy do kontroli rodzicielskiej stosunkowo łatwo obejść, a baza stron blokowanych, choć aktualizowana prawie nigdy nie zawiera wszystkich treści. Blokowanie jest skuteczne na krótką metę, znacznie lepszym rozwiązaniem jest rozmowa, wskazanie potencjalnych zagrożeń i monitorowanie aktywności. W ten sposób wyrabia się w nim świadomość zasad bezpieczeństwa w internecie, a nie poczucie ograniczenia.

Jak rozmawiać z dzieckiem o bezpieczeństwie w Sieci?

Działania zwiększające bezpieczeństwo dzieci w Sieci muszą obejmować edukację wskazującą zagrożenia i zalety korzystania z Internetu. Inicjatywy te są niezmiernie ważne i podejmowane są przez szkoły, organizacje np. Safe Kids, czy też różnego rodzaju fundacje i stowarzyszenia działające prospołecznie. Jednak to od rodziców zależy, czy podopieczny pozna zasady bezpieczeństwa w Sieci.

Dzieci uczą się surfowania bardzo wcześnie, wiele z tajemnic świata online odkrywają już w okresie przedszkolnym, dlatego tego typu rozmowę należy przeprowadzić jak najwcześniej, gdy dziecko dostanie swój pierwszy smartfon, tablet lub dostęp do komputera. Wiek, w którym to powinno nastąpić jest osobną kwestią. Faktem jest, że dzieci mają bardzo wczesny kontakt z mediami Internetowymi, i należy je odpowiednio wprowadzić w ten świat.

Początkowo nadzoruj co dziecko robi w internecie i pilnuj, żeby treści miały charakter edukacyjny. Wytłumacz dziecku podstawowe zasady bezpieczeństwa w Internecie, zwłaszcza:

• By nie rozmawiało z obcymi osobami na czacie, messengerze i innych komunikatorach;

• By nie podawało żadnych informacji osobistych i umożliwiających identyfikację;

• By informowało o dziwnych zachowaniach ze strony internautów;

• Wytłumacz, dlaczego to ważne;

• Ustal zasady korzystania z Internetu i pilnuj ich;

• Poinstruuj dziecko jak ma się zachować, gdy zetknie się z niewłaściwymi sytuacjami;

• Zapewnij, że jeżeli spotka się z problematyczną sytuacją zawsze może się do Ciebie zwrócić;

• Ufaj, ale kontroluj – sprawdzaj, co dziecko robi, z kim rozmawia i na jakie strony wchodzi. Jeżeli masz problem z wyegzekwowaniem stosowania zasad zainstaluj narzędzia do kontroli rodzicielskiej.

Ustalając zasady korzystania z Internetu, pilnując ich przestrzegania i edukując podopiecznego, masz największą szansę, że Twoja pociecha uniknie zagrożeń czyhających w Sieci. Jak podaje Fundacja Orange, z badań przeprowadzonych kilka lat temu wynika, że aż 23% rodziców w ogóle nie rozmawiało z dzieckiem o bezpieczeństwie w Sieci, a zaledwie połowa poruszała temat niedozwolonych treści. Niestety skutki braku edukacji bywają tragiczne, a wiele z dzieci wymaga późniejszej pomocy psychologa dziecięcego.