W czym i kiedy logopeda pomoże dziecku?

Ewolucja mowy jest ściśle związana z rozwojem intelektualnym i społecznym. Problemy z komunikacją mogą odbić się na sukcesach szkolnych dziecka, a także na jego późniejszym życiu zawodowym czy osobistym. Nie wolno zaniedbywać tej sfery, ale jednocześnie warto pamiętać, że każdy człowiek rozwija się w nieco innym tempie – indywidualnym i niepowtarzalnym. Co nieco na ten temat pisaliśmy w serii artykułów o rozwoju psychicznym i emocjonalnym dziecka. Kiedy udać się do logopedy z dzieckiem i w czym może pomóc ten specjalista?

Prawidłowy proces nauki zakłada, że dziecko w wieku 5-6 lat powinno już poprawnie artykułować poszczególne głoski, a mowa być wyraźna i zrozumiała dla otoczenia. W tym wieku dziecko już stosuje prawidłowe formy gramatyczne, a zasób słów umożliwia konstruowanie złożonych wypowiedzi, opisów obrazków, opowiadanie bajek czy logiczne odpowiadanie na pytania. Dziecko powinno rozumieć, słuchać i mówić. Czasami jednak proces ten nie przebiega w sposób prawidłowy, a wiek sześciu lat to ostatni dzwonek, by uchronić dziecko przed problemami w nauce. Jak rozpoznać, że podopieczny może mieć problem z rozwojem mowy i kiedy iść z dzieckiem do logopedy?

Przyczyny wad wymowy u dziecka

Wady wymowy u dzieci wynikają przeważnie z nieopanowanej umiejętności mówienia i mogą mieć różne podłoże, na przykład: nieprawidłowości anatomiczne aparatu mowy lub słaba kontrola nad narządami mowy, krzywy zgryz, słaby słuch, problemy z oddychaniem, kłopoty z połykaniem, uwarunkowania genetyczne, naśladownictwo, a także wady neurologiczne, opóźnienie rozwoju umysłowego itd.

Nad tym, kiedy z dzieckiem iść do logopedy warto się zastanowić, gdy obserwujemy znaczne odchylenia od normy. W przybliżeniu naturalny rozwój mowy przebiega w następujących etapach: półroczne dziecko gaworzy, wydaje dźwięki-sylaby da-da, ma-ma, ta-ta, ba-ba itd. Roczne dziecko potrafi wymówić kilka prostych słów, a dwulatek tworzy proste zdania i równoważniki zdań. W kolejnym etapie – który przypada na wiek około 3 lat – dziecko uczy się wymawiania samogłosek ustnych, ale może mylić spółgłoski dźwięczne z bezdźwięcznymi np. „d” z „t”. Czterolatek powinien mówić dobrze, ale może nie wymawiać głosek przedniojęzkowo-dziąsłowych (tzn. „sz”, „ż”, „cz”, „dż”), natomiast pięcio-sześciolatek powinien już poprawnie artykułować wszystkie głoski i prawidłowo się wyrażać.

Niepokojące objawy

Powyższe wskazania są orientacyjne, a dzieci mogą nieco wcześniej lub później opanować poszczególne etapy mowy i nauczyć się prawidłowego artykułowania. Jednak kiedy dziecko nie mówi „r” w wieku 5-6 lat, gdy nie wymawia głosek przedniodziąsłowych, a zamiast nich wymawia „s”, „z”, „c”, „dz” itd., ma problemy z odpowiadaniem na pytania i rozumieniem, wtedy należy zastanowić się nad przyczynami.

Do innych niepokojących objawów należą:

• roczne niemowlę nie przejawia zainteresowania mową;
• do 2. r.ż nie gaworzy, nie powtarza sylab;
• niemowlę nie nawiązuje kontaktu wzrokowego z mówiącą osobą;
• dziecko podczas artykulacji wsuwa język między zęby lub ociera nim o wargę;
• dziecko pod koniec 3. roku życia nie wymawia samogłosek ustnych, a po ukończeniu czwartego zamienia głoski dźwięczne na bezdźwięczne;
• dziecko nie mówi „r” w wieku 5-6 lat.

Pomoc logopedy może być konieczna, gdy malec ma problemy ze słuchem. Objawami mogą być: brak reakcji na mówienie do niego, na dźwięk dzwonka w telefonie, na otoczenie, zwiększanie głośności telewizora. Zaburzenia centralnego przetwarzania słuchowego również odbijają się na umiejętności mowy. Wtedy pomocna może być na przykład terapia metodą Warnkego lub terapia logopedyczna dziecka z autyzmem, jaką prowadzimy w centrum SUPER-ego we Wrocławiu.

Kiedy do logopedy?

Obserwuj, jak rozwija się podopieczny i bierz udział w okresowych badaniach, dzięki którym łatwiej określić stopień i prawidłowość rozwoju malca. Dużo mów, czytaj książeczki, śpiewaj, zachęcaj do aktywności i bawcie się razem. Wszystkie te czynności wspomagają prawidłowy rozwój psychiczny i umysłowy dziecka.

Jeżeli jednak, mimo starań, zauważasz nieprawidłowy rozwój mowy u dziecka, koniecznie wybierz się do logopedy. Pierwsza wizyta powinna odbyć się najpóźniej do 6. roku życia, a najlepiej wtedy, gdy zostaną zaobserwowane niepokojące odchylenia od normy. Logopeda może pomóc również na innym etapie życia, ale im wcześniej zostanie postawiona diagnoza i zostaną wdrożone odpowiednie ćwiczenia, tym skuteczniejsza będzie terapia.

Logopeda jest specjalistą, który pomaga w rozwoju umiejętności mowy. Usługi obejmują korektę wad wymowy, ćwiczenia dykcji i emisji głosu, usprawnienie narządów artykulacyjnych, naukę prawidłowego oddychania i wiele innych. W naszym centrum proponujemy też program logopedyczny dla dziecka z autyzmem. Terapia logopedyczna polecana jest osobom z zaburzeniami i wadami wymowy wrodzonymi i nabytymi.