Accessibility tools panel
X

Manipulacja psychologiczna – jak rozpoznać i jak się przed nią bronić?

Czym jest manipulacja? Czy wiesz, jak ją rozpoznać? Sprawdź, w jaki sposób skutecznie się bronić, gdy ktoś zaczyna Tobą manipulować. Poznaj różne techniki manipulacji oraz przykłady częstych zachowań, które mają na celu wywrzeć na drugiej osobie określony wpływ, aby otrzymać pewien zysk lub kontrolę.

Manipulacja – definicja

Co to jest manipulacja? Jest to powszechnie znane zjawisko psychologiczne, które polega na wywieraniu wpływu na człowieka lub grupę ludzi w sposób, który ma doprowadzić do realizacji określonego celu manipulatora. Mimo że manipulacja jest uznawana za zachowanie nieetyczne, to jest nagminnie stosowana (np. w kontaktach o charakterze handlowym czy negocjacjach). Gdy stajesz się ofiarą manipulacji, zazwyczaj dzieje się to bez udziału Twojej świadomości, a także bez Twojego pozwolenia. Szczególnie narażone na manipulację są m.in. osoby samotne lub takie, które cechuje mała pewność siebie (sprawdź, czy można nauczyć się asertywności). Powodów, dla których ludzie uciekają się do manipulacji, jest wiele. Najczęściej manipulacja emocjonalna stosowana jest dla zysku lub kontroli (albo jednego i drugiego) oraz uniknięcia nieprzyjemnych konsekwencji swoich działań.

Jakie są techniki manipulacji?

Do najbardziej powszechnych technik manipulacji psychologicznej zalicza się m.in.:

  • kłamstwo,
  • zaprzeczanie lub udawanie niewiedzy i niewinności,
  • umniejszanie,
  • wzbudzanie poczucia winy, wstydu czy strachu,
  • uwodzenie,
  • udawanie ofiary,
  • odwracanie uwagi, unikanie,
  • racjonalizacja,
  • wiele innych.

Znajomość techniki manipulacji pozwala uświadomić sobie sytuacje, w których ktoś próbuje wywrzeć na Tobie presję lub skłonić Cię do wykonania określonych działań. Będziesz już wiedział, jak rozpoznać manipulację. A gdy zidentyfikujesz już typy toksycznych ludzi, a także konkretne przykłady manipulacji, to następnym razem włączy się Twoja czujność i najprawdopodobniej stawisz większy lub całkowity opór manipulatorowi i zneutralizujesz jego działania.

Co to jest manipulacja? Przykłady

Przykładem manipulacji psychologicznej z wykorzystaniem wybranej techniki manipulacji może być:

  • przedstawianie wymówek, które wyjaśniają nieetyczne lub mocno niestosowne zachowanie, przy wykorzystaniu rzekomo racjonalnych powodów, np.: „Nie miałem wyjścia, musiałem to zrobić. Inaczej mogłoby wydarzyć się coś znacznie gorszego” (racjonalizacja);
  • robienie zdziwionej miny i negowanie, że coś miało miejsce, aby druga osoba nabrała wątpliwości we własny punkt widzenia (zaprzeczanie lub udawanie niewiedzy i niewinności);
  • obracanie wszystkiego w żart lub twierdzenie, że to ktoś jest przewrażliwiony lub zbyt delikatny, aby niewłaściwe zachowanie wydało się mniej szkodliwe (umniejszanie);
  • zmiany tematu, niejasne odpowiedzi i przekierowywanie rozmowy na inne tory, (odwracanie uwagi, unikanie).

Po czym poznać manipulanta? Po tym, że stosuje tego typu zachowania i ma w tym pewien cel. Nie zawsze od razu jego pobudki będą Ci znane, jednak gdy tylko rozpoznasz którąś z technik lub przykładów manipulacji – zwiększ nieco swój dystans emocjonalny i miej się na baczności.

Jak bronić się przed manipulacją?

W obronie przed manipulacją zawsze pomaga:

  • znajomość swoich praw,
  • zdolność do stanowczego wyrażania własnych opinii,
  • cierpliwość i niepodejmowanie decyzji pod wpływem chwili (dbanie o własny czas do namysłu),
  • umiejętność stawiania granic i informowania o konsekwencjach ich przekroczenia,
  • praca nad własnym rozwojem osobistym, dojrzałością psychiczną i emocjonalną.

Najłatwiej bowiem wpłynąć na osoby nadmiernie sumienne, samotne, zmęczone, impulsywne. Ofiarami manipulacji emocjonalnej bardzo często padają też ludzie o niskim poczuciu własnej wartości i małej pewności siebie. Dobra wiadomość jest taka, że wszystkie pożądane cechy, które udaremniają wysiłki manipulatora, można w sobie pracować.

Manipulacja psychologiczna to niebezpieczna umiejętność, zwłaszcza jeśli dysponuje nią osoba wyjątkowo bezwzględna. Wrażliwy, podatny na wpływy człowiek – może przypłacić relację z manipulatorem własnym zdrowiem psychicznym. Dlatego tak ważna jest wiedza o tym, jak poznać, że ktoś manipuluje.

W Centrum Psychoterapii SUPER-ego pracujemy m.in. z ludźmi, którzy padli ofiarą manipulacji emocjonalnej. Psychoterapia indywidualna to leczenie, które pomaga uporać się z problemem i odzyskać równowagę. Jeśli chcesz porozmawiać, zadzwoń do nas i umów się na wizytę ze specjalistą. Jesteśmy tu dla Ciebie.

Zobacz także

Warsztaty dla dorosłych 2024!

Serdecznie zapraszamy do udziału w warsztatach dla dorosłych, które są organizowane przez Fundację PozyTYwka i jej wieloletnich współpracowników, a finansowane z budżetu miasta Wrocław. W tegorocznej ...
więcej »

Zaburzenia integracji sensorycznej – skąd się biorą i jak je leczyć?

Zaburzenia integracji sensorycznej (SI) stanowią wyzwanie, które coraz częściej stawiają przed nami różnorodne grupy wiekowe – od dzieci po dorosłych. Ponieważ zaburzenia integracji sensorycznej mogą znacząco ...
więcej »

Terapia skoncentrowana na przeniesieniu (TFP). Czym jest i dla kogo jest przeznaczona? 

Terapia skoncentrowana na przeniesieniu (TFP), znana również jako terapia Kernberga jest zaawansowaną formą terapii psychodynamicznej. Jest ona szczególnie skuteczna w leczeniu zaburzeń osobowości, w tym zaburzenia ...
więcej »

Przebodźcowanie dziecka i osoby dorosłej – objawy i wpływ na psychikę

Nadmiar bodźców, które docierają do nas każdego dnia, może mieć poważne konsekwencje dla psychiki i ogólnego samopoczucia. W tym wpisie wyjaśniamy, czym jest przebodźcowanie dziecka oraz ...
więcej »

Overthinking, czyli nadmierne myślenie. Jak sobie radzić?

Jak przestać nadmiernie myśleć? Overthinking to nie tylko przesadna analiza sytuacji czy problemów, ale także stan umysłu, który może prowadzić do chronicznego stresu, lęków i trudności ...
więcej »

FOMO, czyli strach przed tym, co nas omija. Czy to choroba?

FOMO (fear of missing out) szczególnie daje się we znaki w dobie, gdy informacje napływają do nas szybciej niż kiedykolwiek. Dziś życie społeczne odbywa się w ...
więcej »

Zaburzenia dysocjacyjne – odmiany, objawy, leczenie

Zaburzenia dysocjacyjne wydają się tematem tajemniczym i skomplikowanym. Jednak zrozumienie tego, na czym polega dysocjacja w psychologii, jakie są jej objawy i sposoby leczenia, jest kluczowe ...
więcej »

Kryzys wieku średniego – kiedy się zaczyna, ile trwa, co robić?

Kryzys wieku średniego u mężczyzn, jak i u kobiet to temat, który wzbudza często wiele emocji i skłania do głębszych refleksji. Dla niektórych jest to okres, ...
więcej »

Syndrom Piotrusia Pana – przyczyny, objawy, pomoc

Syndrom Piotrusia Pana to zjawisko, które w dzisiejszym społeczeństwie budzi coraz większe zainteresowanie, zarówno wśród psychologów, jak i osób zmagających się z trudnościami dorosłości. Choć większość ...
więcej »

Proszę obrócić urządzenie